قالب پرشین بلاگ

یاقوت میتولوژی‌سینده آغاج موتیفی

یاقوت تورک‌لری‌نین اینانیش‌لارینا گؤره شامان‌لار، یئر اوزونه بیر قارتال طرفیندن گتیریلیردیلر. اونلارا گؤره شامان اولاجاق اولان بیر اوشاغین روحو، اوشاق وجوده گلمه‌دن بیر قارتال طرفیندن یئییلیردی. بو روحو یئین قارتال، بوندان سونرا گونشلی بیر بؤلگه‌یه کؤچ ائدردی. اورتاسی بؤیوک بیر چاییرلیقلا اؤرتولو اولان بو بؤلگه‌ده، گونشین ایشیق‌لاری سولماز و هر زامان پیریل-پیریل پارلایارمیش. اینک‌لرین ایلک دفعه سوته گلدیگی یئر ده، گئنه بو چاییرلیق آلان ایمیش. تام بو چاییرلارین اورتاسیندا ایسه، قیرمیزی بیر شام آغاجی (کاج) ایله، بیر گورگن (ممرز، وَلَس) و یا قایین آغاجی وارمیش. ایشده بو قارتال بو آغاج‌لارین اوزرینه گلیب و یومورتاسینی قویدوقدان سونرا گئدرمیش. یومورتا، بیر سوره آغاجلارین اوزرینده قالدیقدان سونرا یاریلیب و ایچیندن بیر اوشاق چیخارمیش. آغاجلارین آلتیندا بیر بئشیک اولورموش. اوشاق یومورتا‌دان چیخار-چیخماز، همن بو بئشیگین اوزرینه دوشوب و اورادا بؤیومه‌یه باشلارمیش.

اینانیشا گؤره، یاخشی شامان‌لار قیرمیزی شام آغاجی اوزرینده‌کی یومورتا‌دان؛ پیس شامان‌لار ایسه، گورگن آغاجی اوزرینده‌کی یومورتا‌دان چیخارمیشلار. یومورتا‌دان چیخان بو شامان‌لار، طبیعی اولاراق حیات‌لاری بویونجا، «قارتال-آنا»لاری طرفیندن قورونورموشلار. بو قارتال، اونلارین هر ایش‌لرینده بؤیوک یاردیمچی‌لاری اولورموش.

یاقوت‌لار ان یوکسک روح‌لاری داشییان حیوانین قارتال اولدوغونا اینانیردیلار. شامان گؤیه یوکسه‌لرکن دونیا آغاجینی واسیطه اولاراق قوللانیردی. سؤزو گئدن بو دونیا آغاجی‌نین اوستونده قوش‌لار و تپه‌سینده ده قارتال اولوردو. بعضاً بو دونیا آغاجی اوزون بیر سیریق (آغاج) شکلینده دوشونولوردو. سیریغین تپه‌سینده گئنل‌لیکله گؤی قوشو دئییلن قارتال و یا جوت باشلی قارتال اولوردو. تصوّره گؤره بو سیریغین اوزرینده‌کی قارتال، گؤی تانری‌نین قوّت و قدرتینی تمثیل ائدیردی. دونیا آغاجی زامان-زامان تورک‌لر و اطراف‌لاریندا کی توپلولوق‌لار طرفیندن مقدس اولاراق قبول ائدیلن قایین آغاج‌لاری کیمی آغاج‌لاردان سئچیلیردی. ایلک شامان یارادیلدیغی زامان، یارادیجی‌نین اوشاق‌لاری‌نین اولدوغو یئددی خوللو بیر هوش آغاجی ایلاهی بیر مسکن اولاراق قورولور. بونون دیشیندا اوچ آغاج داها تیکیلیر. بو کوزمیک آغاجین تپه‌سینده ده یوخاری دا بحث ائتدیییمیز سیریغین تپه‌سینده اولدوغو کیمی، گؤی تانری‌نین بیر بیچیمی اولان قارتال یئر آلیر. قارتالین یانینداکی قوش‌لار ایسه، گله‌جگین قام’‌لاری‌نین روح‌لارینی تمثیل ائتمکده ا‌یدی. قارتال’ین مئشه‌نین روحونو تمثیل ائتدیگی‌نین سؤیلنمه‌سی بو دونیا آغاجی‌نین عینی زاماندا مئشه مدنیّتی ‌ایله ده علاقه‌لی اولدوغونو دا گؤستریر.

 http://www.gnoxis.com/yakut-mitolojisinde-agac-kultu-39450.html