قالب پرشین بلاگ


موغان - گئرمی ، فولکلور دوشرگه‌سی
فولکلور، خالق یارادیجیلیغی، کولتور، میتولوژی، مدنیت (عکس: اسماعیل شهباززاده)
باغلانتیلار
گونده‌لیک باغلانتیلار

«اوو»لا بیتن سؤز‌لر

 

بیزلرده آشاغادا یازدیغیمیز کیمی، «اوو»لا بیتن چوخ سؤز‌لر واردیر. «اوو»و بیر سؤز دوزلدیجی «اک/ پسوند» حساب ائتمک اولار. «اوو» بعضی کلمه‌لره قوشولوب یئنی آد و معنا دوزلدیر. بو پسوند رسمی یازیلاردا معناسیز اولاراق «آب» کیمی یازیلیر.

 بئله سؤز‌لردن بیر نئچه نمونه:

 

-آلقانوو: (گئرمی‌نین دوغوسوندا، کند آدی.) دره‌ئورد چایی‌نین قیراغیندا میزه‌نوو، دیلقانوو، زیغانوو آدلی کندلر واردیر.

-آلپوو: تکاور

-بوخوو: آتین قیچینی باغلاماق اوچون ایستیفاده اولان اؤزل باغ.

-بوزوو: اینگین یئنی دوغولموش بالاسینا دئییلیر.

-بیجه‌لوو/ بیجوو: زیرنگ و هر شئی‌دن باش چیخاران اوشاق.

-بولؤو: بیر جور داش‌دیر کی، اونونلا کسرلری ایتیل‌دیرلر

-جیلوو: آتی یؤنلتمک اوچون اونون یوگه‌نینه باغلانان گؤن قاییش.

-چالپوو/ آلاچالپوو: بایرام آییندا قار و دلو ایله قاریشیق یاغان یاغیش.

-چالوو: دوکان‌لاردا، دییرمان‌لاردا و بئله-بئله یئرلرده، دن-دوش گؤتورمک دن اؤتورو اؤزل قاب.

-چاپوو: غارت، تاراج. چاپووولچو: غارتگر.

-چیلوو: چیله‌مک فعلیندن، ایسلاتماق، سوزمه فورموندا بیشیریلمیش دوگو.

-داغلوو: حیوان‌لاری داغلاماق اوچون ایشله‌نن دمیر.

-دلی‌سوو: دلی اولمایان بیر کیمسه بیراز دلی کیمی داورانان اولسا دئییرلر دلیسوو‌دور.

-دمروو: آدامین دری‌سینه دوشن بیر آلا‌دیر. دمروو دوشن یئر، دری‌ده آغ گؤرونر و قابیق وئریر.

-دوو : بیر آدامی بیر ایشی گؤرمه‌یه اورَکلن‌دیرمک. او ایشی، اورک وئرن آدام یا اؤز خئیرینه یا بیری‌نین آجیغینا گؤردورمک ایسته‌ییر. ایش گؤرن ده بونو بیلمیر.

-انوو: دالاق شیشمه خسته‌لیگی. قاپی‌نین آلت و اوست یانینا قوشولان آغاج‌لار.

-گیجوو: سیفت اولا‌راق گیجه اوخشار.

-هوو/هاو: یارانین اویان-بویانی قیزاریب ورم ائدنده، «هوو»لاییب دئییرلر.

-خینوو: همیشه اودوزان آدام.

-کالوو: تیکینتی‌لرین اوچموش دورومو، بئله کی دؤوره دووارلاری‌نین بیر آزی آیاق اوستده اولا.

-کؤسؤو: کؤزؤو، بیر باشی کؤز اولدوق‌دان سونرا سؤنوب قارا قالان اودون.

-قاروو: گؤزو گئجه گؤرمه‌ین آدام، گئجه کورو.

-قانوو: بولاشیق‌لی سویون آخماسیندان اؤتورو دوزلدیلمیش اؤزل آرخ. حجه‌مت‌ده قان آلماق اوچون ایشله‌نن نئشتر.

-قاشوو: آتی تومارلاماغا گرکن دمیر داراق.

-قیلوو: کسیجی آلت‌لرین ایتیلمه‌سین‌دن یارانان ریز دیگیرلر. بیچاغین و قیلینجین ایتیلتمه ایشی (ایبراهیم ساوالان)

-قیروو : یئرین شئهی قیشین سویوق هاوا‌لاریندا بوز ووروب قیر کیمی یئره یاخیلیر، اونا قیروو دئییلیر.

-قوو: آغاج‌لارین دیبیندن بیر جورا گؤبه‌لک بیتر کی، اونلاری دریب، قورودوب سونرا اوووب پیله کیمی یوموشاق ائدردیلر. سونرا، چاخماق داشین بیر-بیرینه چاخاندا، اونو یاخینا آپاراردیلار و چاخماق‌دان آتیلان چینقی‌دان اود قاپاردی. بئله‌لیکله اود یاندیراردیلار.

-میرروو: پیشیگین کورسک چاغی.

-میروو: گئرمی‌نین موران بؤلگه‌سینده داغ آدی.

-میشوو: بیر سیرا داغ‌لارین آدی دیر.

-مینقوو: بورنوندا دانیشان آدام.

-موزؤو: مال قارایا یاپیشان بیر نؤو اوچان بؤجک.

-اوغلوو: ناز و نعمت ایچینده یاشایان.

-اوخلوو: لاواش یایاندا یا ساج چؤره‌یی بیشیرنده اوخلوولا کونده‌نی یاییرلار. اوخا اوخشار نازیک بیر آغاج‌دیر.

-پولوو/ پیلوو: اریشته یا دوگونو بیشیریب دمه قویاندان سونرا پولوو دوزلیر. کیزمه، کته، دم‌ده بیشیریلمیش. پیله‌مک فعلیندن.

-ساخلوو: پادگان، عسکرلرین و دؤیوش‌چو قوه‌لرین توپ‌لو شکیلده قالدیق‌لاری یئر.

-ساققوو: هاوا قورو و چوخ شاختا اولاندا، ساققوو هاوا‌دیر دئییلیر.

-شاخلوو: گونون ان ایستی چاغی.

-شپوو: لبه‌داری بؤرکونه بورا‌لاردا شپوو دا دئییلیر.

-شکروو: گئرمی‌نین قوزئیینده، گئرمی-موغان یولونون آغزیندا کند آدی.

-شیرتوو: پالتاری همیشه بولاشیق اولان اوشاق.

-تیلوو: بالیق توتما قارماغی، توک‌لری گئتمیش دری.

-تیموو/ توموو: زوکام، سویوق دیمه.

-یانوو: قاپی‌نین یان‌لارینا قوشولان ایکی آغاجا دئییلیر.

-زینقیروو: زنگ، سیرا دوزولموش خیردا در-دمیر کی حرکت ائدنده بیر-بیرینه دگیب سس چیخاریر.

 

*بعضی کلمه‌لر ابراهیم ساوالانین یازیسیندان آلینیب.

[ پنجشنبه نهم مرداد ۱۳۹۹ ] [ 12:50 ] [ آیدین (علی محمد) خلفی زنگیر ]

.: Weblog Themes By Iran Skin :.

وئبلاغا گؤره


بو وئبلاق موغان بؤلگه‌سینده اولان کند و شهرلرله ایلگیلی فولکلور، میتولوژی و مدنیّت حاقدا آراشدیرما آپاریر. بو قوللوقدا باشاری قازانماق بیلیملی و ماراقلی اینسانلارین یاردیمی اولمادان چوخ چتیندیر. اونا گؤره یاردیم دیله‌مکدن ده گئری قالمیریق.
یازیلان فولکلور نمونه‌لری، اینانجلار، میتولوژیک دوشونجه آچیقلامالاری و.س ایله اوغراشماق هئچ‌ ده بوتون بونلارا اینانماق معناسینا گلیب چیخمیر.  اجدادیمیزین دوشونجه و یاشام طرزینی اؤزونده ساخلایان و اوزون مودّت عرضینده نئچه نسلین تصوّر و دوشونجه‌سیندن سوزولوب گلن بو ماتریاللار، اینانماغا یوخ مطالعه ائدیب اؤیرنمک و درس آلماق اوچون اؤنملیدیر.
بوتون بونلاری یئر آلتیندا اولان آرخئولوژی اشیالاری کیمی مطالعه ائدیب بیر میلّتین کولتور، مدنیّت، یاشام طرزی و معنویاتینی اؤیرنمک اولار. آرخئولوژی اشیالارینی اوغرولار چالدیغی کیمی، بو ماتریاللاری داشییان یاشلیلاریمیزی دا اَجَل ووردوقجا، گونو-گوندن بو حاقدا مطالعه اوچون گئرچک قایناق آزالیر. اون اوچون معنوی ثروتیمیزین قایغی‌سینا قالان هر کیمسه گئج اولمادان ایشه باشلامالیدیر.

    
ایمکانلار